Çiftçinin Maliyeti Bir Yılda Yüzde 30 Arttı! Mazot ve Enerjide Artış Yüzde 43

Tarlasını süren, tohumunu eken, ilacını atan çiftçinin cebinden çıkan para bir yılda belirgin şekilde arttı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ne göre tarımsal girdi fiyatları Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 30,28 yükseldi. Artışta başı çeken kalem ise traktörü çalıştıran mazotun da içinde bulunduğu enerji ve yağlayıcılar oldu.

Aylık artış yüzde 3,77

Ağustos'ta bir önceki aya kıyasla tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 3,77 yükseldi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde ise aylık artış yüzde 1,17 olarak kaydedildi. Yıllık bazda bakıldığında tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 31,63, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi ise yüzde 22,16 arttı.

En büyük yük enerjide: Yüzde 43,14

Alt gruplar incelendiğinde yıllık en yüksek artışın yüzde 43,14 ile enerji ve yağlayıcılarda gerçekleştiği görülüyor. Bu kalem, tarımsal üretimde en çok kullanılan girdilerden biri olan mazotu da kapsıyor. Tohum ve dikim materyalinde yıllık artış yüzde 31,19 oldu. Yıllık artışın en düşük kaldığı alt gruplar ise yüzde 21,16 ile malzemeler ve yüzde 22,59 ile tarımsal ilaçlar oldu.

Aylık bazda da tablo değişmedi. Ağustos'ta alt grupların 8'inde daha düşük, 3'ünde ise daha yüksek değişim yaşandı. En düşük aylık artış yüzde 0,59 ile gübre ve toprak geliştiricilerde görülürken, en yüksek artış yüzde 9,58 ile yine enerji ve yağlayıcılar grubunda hesaplandı. Yani çiftçi, yalnızca bir ay içinde enerji girdisinde yaklaşık yüzde 10'luk bir maliyet artışıyla karşılaştı.

Gübrede sınırlı artış, yemde dikkat

Verilerde çiftçi açısından görece olumlu bir tablo da var. Gübre ve toprak geliştiricilerdeki aylık artışın yüzde 0,59 ile sınırlı kalması, son dönemde gübre fiyatlarında görece istikrar yaşandığını gösteriyor. Ancak tarımsal ilaçlar ve malzemelerde bile yıllık artışın yüzde 21'in üzerinde olması, maliyet baskısının neredeyse tüm kalemlere yayıldığına işaret ediyor. Hayvancılıkla uğraşan üreticiler için de yem ve veteriner harcamaları bütçede önemli yer tutmaya devam ediyor.

Endeks ne anlatıyor?

Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi, çiftçinin üretim yaparken satın aldığı ürün ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimi ölçüyor. Tohum, gübre, ilaç, yem, enerji, veteriner hizmetleri, bakım-onarım ve makine-ekipman gibi kalemler endeksin kapsamında yer alıyor. Endeksteki artış, çiftçinin aynı miktarda ürün yetiştirmek için daha fazla para harcadığı anlamına geliyor. Bu maliyet artışı ürün fiyatlarına yansıdığında ise gıda enflasyonu üzerinde baskı oluşturabiliyor.

Şanlıurfa gibi tarım kentleri için kritik

Pamuk, buğday, mısır ve kırmızı mercimek gibi ürünlerde Türkiye'nin önemli üretim merkezlerinden biri olan Şanlıurfa'da tarım, binlerce ailenin geçim kaynağı. Harran Ovası başta olmak üzere sulu tarımın yaygın olduğu bölgede pompa ve traktörler için kullanılan enerji, üretim maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu nedenle enerji ve yağlayıcılardaki yüzde 43'lük yıllık artış, bölge çiftçisinin hesabını doğrudan etkileyen bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Çiftçi maliyetini nasıl hafifletebilir?

Uzmanlar, artan girdi maliyetleri karşısında çiftçilere bazı öneriler sunuyor. Toprak analizi yaptırarak yalnızca ihtiyaç kadar gübre kullanmak, gereksiz harcamanın önüne geçiyor. Damla ve yağmurlama gibi basınçlı sulama sistemleri hem su hem de enerji tasarrufu sağlıyor. Ortak makine kullanımı, kooperatif üzerinden toplu girdi alımı ve devletin sunduğu mazot, gübre ve sertifikalı tohum destekleri için başvuru tarihlerinin takip edilmesi de maliyet yükünü azaltmanın yolları arasında gösteriliyor.

Ayrıca Çiftçi Kayıt Sistemi'ndeki (ÇKS) bilgilerin güncel tutulması, destek ödemelerinden eksiksiz yararlanabilmek için büyük önem taşıyor. Ekim ve ürün bilgileri zamanında güncellenmeyen üreticiler, alan bazlı desteklerde hak kaybına uğrayabiliyor. Girdi fiyatlarındaki yükselişin önümüzdeki aylarda nasıl seyredeceği ise özellikle enerji fiyatlarındaki gelişmelere bağlı olacak.