Eşi Sözleşmeli Sağlıkçıya Kötü Haber! AYM Eş Durumu Tayinine Kapıyı Kapattı
Anayasa Mahkemesi, eşi başka kurumda sözleşmeli çalışan sözleşmeli sağlık personelinin ilk üç yıl eş durumu tayini isteyememesini Anayasa'ya aykırı bulmadı. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.
Sözleşmeli olarak görev yapan binlerce sağlık çalışanını ilgilendiren karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Anayasa Mahkemesi (AYM), eşi başka bir kamu kurumunda sözleşmeli çalışan sözleşmeli sağlık personelinin, göreve başladığı ilk üç yıl içinde aile birliği mazeretiyle yer değiştirememesini Anayasa'ya aykırı bulmadı. Böylece eşi kadrolu olan sağlıkçıya tanınan erken tayin imkânı, eşi sözleşmeli olanlar için yine mümkün olmayacak.
Karar 22 Ekim'de Resmi Gazete'de
AYM, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 45/A maddesinde yer alan "kadrolu statüde" ibaresinin iptali talebini 25 Haziran 2026 tarihinde reddetti. E.2026/46, K.2026/145 sayılı karar, 22 Ekim 2026 tarihli ve 33408 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Karar oy çokluğuyla alındı; mahkemenin üç üyesi karşı oy kullandı.
Dava nasıl AYM'ye taşındı?
Süreç, Hakkari 2. İdare Mahkemesi'nde görülen bir davayla başladı. Sözleşmeli bir sağlık çalışanı, naklen atanma talebinin reddedilmesi üzerine dava açtı. Yerel mahkeme, eşi başka bir kamu kurumunda sözleşmeli çalışan personelin kapsam dışında bırakılmasının aile hayatına orantısız bir müdahale olduğu görüşüne vardı ve kuralın Anayasa'nın 13., 20. ve 41. maddelerine aykırı olduğu iddiasıyla AYM'ye başvurdu. AYM, 26 Şubat 2026'daki ilk inceleme toplantısında dosyayı eksiksiz buldu ve esastan incelemeye geçti.
45/A maddesi ne diyor?
Söz konusu düzenlemeye göre Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, üç yıl boyunca başka bir yere atanamıyor. Maddenin istisnası ise aile birliği, yani kamu yönetimindeki adıyla "eş durumu". Personel bulunduğu ilde bir yılını doldurmuşsa ve boş pozisyon varsa, hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atanabiliyor. Ancak bunun için eşin de belirli bir statüde çalışması gerekiyor: Ya iki eş de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli olmalı ya da eşlerden biri sözleşmeli, diğeri Bakanlıkta veya başka bir kamu kurumunda kadrolu olmalı. Eşi başka bir kurumda sözleşmeli çalışan sağlıkçı bu iki ihtimalin de dışında kaldığı için üç yılı doldurmadan eş durumu tayini isteyemiyor.
AYM neden aykırılık görmedi?
Mahkeme, kuralın aile hayatına saygı hakkını sınırladığını kabul etti ama bu sınırlamanın ölçülü olduğuna hükmetti. Kararda sağlık hizmetlerinin ertelenemez ve ikame edilemez nitelikte olduğu, personelin belli bir süre aynı yerde çalışma zorunluluğunun hizmetin sürekliliği için getirildiği vurgulandı. AYM ayrıca kuralın mutlak bir yasak olmadığına dikkat çekti: Eşi başka kurumda sözleşmeli olan personel, üç yıllık süreyi tamamladıktan sonra yer değişikliği talebinde bulunabiliyor. Mahkemeye göre kişi bu süreyi bilerek göreve başlıyor ve üç yıl, aile birlikteliğini imkânsız kılacak kadar uzun bir süre değil.
Eşi kadrolu olanla neden farklı muamele?
AYM, eşi kadrolu olan ile eşi sözleşmeli olan sağlıkçının benzer durumda olduğunu ve aralarında farklı muamele bulunduğunu kabul etti; ancak bu farkı haklı buldu. Gerekçe, sözleşmeli statünün niteliğiydi. Sözleşmeli personel mali yılla sınırlı olarak istihdam ediliyor ve sözleşmesi yenilenmeyebiliyor. Mahkemeye göre bu durumda tayin talebine dayanak olan sebep kolayca ortadan kalkabilir. İki eşin de Bakanlıkta çalıştığı durumda ise Bakanlığın kendi personel planlamasını yapabileceği ve eşleri aynı yerde görevlendirebileceği belirtildi.
Karşı oy yazanlar ne dedi?
Karşı oy kullanan üyeler Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar, ibarenin Anayasa'ya aykırı olduğunu savundu. Karşı oy gerekçesinde kuralın hizmet ihtiyacını değil eşin istihdam statüsünü esas aldığı, oysa eş kadrolu da olsa sözleşmeli de olsa ailenin aynı ölçüde ayrı kaldığı ifade edildi. Üyeler, kamu görevine kendi isteğiyle girmenin aile hayatına saygı hakkından vazgeçmek anlamına gelmediğini ve kuralın temel hakkın özüne dokunan ölçüsüz bir sınırlama olduğunu belirtti.
Sağlıkçılar için pratik sonuç
Kararla birlikte mevcut uygulama aynen sürecek. Eşi başka bir kamu kurumunda sözleşmeli çalışan hemşire, ebe, sağlık teknisyeni ve diğer 45/A kapsamındaki personel, eş durumu gerekçesiyle tayin isteyebilmek için üç yıllık zorunlu çalışma süresinin dolmasını bekleyecek. Eşi kadrolu olan ya da eşi de Sağlık Bakanlığında sözleşmeli olan personel ise bir yılı tamamladıktan sonra boş pozisyon bulunması şartıyla tayin talebinde bulunabilecek.
