Devlet Her 100 Liranın 17'sini Faize Ödeyecek! 2027 Faturası 4 Trilyona Dayandı

Meclis'e sunulan 2027 yılı merkezi yönetim bütçe teklifinde en dikkat çeken kalemlerden biri, devletin borçlarına ödeyeceği faiz oldu. Bütçe teklifine göre 2027'de faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar liralık ödenek ayrıldı. Bu, bütçeye girmesi beklenen her 100 liranın yaklaşık 17 lirasının yalnızca faiz ödemelerine gideceği anlamına geliyor.

Faiz faturası iki yılda neredeyse ikiye katlandı

Bütçe ve Orta Vadeli Program verilerine göre faiz giderlerinin son üç yıldaki seyri şöyle:

2025: Başlangıçta 1 trilyon 950 milyar lira öngörülen faiz giderleri, yıl sonunda 2 trilyon 54 milyar lira olarak gerçekleşti.

2026: Bütçede 2 trilyon 741 milyar lira hedeflenen faiz giderlerinin yaklaşık 2 trilyon 824 milyar liraya ulaşması bekleniyor. Orta Vadeli Program'daki revize tahmin 2 trilyon 830 milyar lira.

2027: Faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar lira ödenek öngörülüyor.

Buna göre 2025 gerçekleşmesinden 2027 hedefine kadar faiz giderlerindeki artış yaklaşık yüzde 94'e ulaşıyor. Yalnızca 2026'dan 2027'ye beklenen artış bile yaklaşık 1,15 trilyon lira. Yani devletin yıllık faiz faturası iki yılda neredeyse iki katına çıkıyor.

Gelirlerin yüzde 17,2'si faize gidecek

Bütçe teklifine göre 2027'de genel bütçe gelirlerinin 23 trilyon 150 milyar lira olması bekleniyor. Bu tutar esas alındığında faiz ödemeleri gelirlerin yaklaşık yüzde 17,2'sine karşılık geliyor. Faiz giderlerinin 27 trilyon 31 milyar liralık genel bütçe ödeneklerine oranı ise yaklaşık yüzde 14,7.

Gelir ile harcama arasındaki fark, yani bütçe açığı 3,9 trilyon liraya yaklaşıyor ve bu açık net borçlanmayla karşılanacak. 6 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2027-2029 Orta Vadeli Program'da da bütçe açığı 3 trilyon 865 milyar lira olarak öngörülmüştü. Dikkat çeken nokta, bütçe açığının faiz giderlerine oldukça yakın bir büyüklükte olması.

Faiz ödemesi hizmet üretmiyor

Faiz giderleri, geçmişte yapılan borçlanmaların maliyetini temsil ediyor. Bu nedenle doğrudan yeni bir okul, hastane, yol ya da sosyal yardım anlamına gelmiyor. Bütçede faize ayrılan pay büyüdükçe eğitim, sağlık, yatırım ve sosyal harcamalar gibi diğer kalemler üzerindeki baskı da artıyor. Uzmanlara göre kamu borç stokunun milli gelire oranı uluslararası karşılaştırmalarda görece düşük kalsa da hızla büyüyen faiz yükü, yüksek reel borçlanma maliyetleri ve borç vadelerinin kısalması bütçe yönetiminin sürdürülebilirliğine ilişkin soruları gündeme getiriyor.

Neden bu kadar arttı?

Faiz giderlerindeki artışın arkasında birkaç temel neden bulunuyor. Enflasyonla mücadele kapsamında politika faizinin uzun süre yüksek tutulması, Hazine'nin iç borçlanmada ödediği faizi de yükseltti. Enflasyona endeksli tahvillerin ödemeleri, yüksek enflasyon döneminde ciddi şekilde arttı. Bütçe açığının borçla kapatılması da her yıl borç stokunu büyütüyor; büyüyen stok, bir sonraki yılın faiz faturasını kabartıyor.

Faiz indirimi bütçeyi rahatlatır mı?

Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine devam etmesi, Hazine'nin yeni borçlanmalarda ödeyeceği faizi zamanla düşürebilir. Ancak mevcut borçların önemli bölümü daha önce yüksek faizle alındığı için bu etkinin bütçeye yansıması zaman alacak. Enflasyonun gerilemesi de enflasyona endeksli borçların maliyetini azaltarak faiz yükünü hafifletebilir. Bu nedenle ekonomistler, dezenflasyon sürecinin başarısını bütçe dengesi açısından da kritik görüyor.

Vatandaşa etkisi ne olur?

Bütçede faize ayrılan payın büyümesi, kamunun maaş artışları, emekli zamları, sosyal destekler ve yatırımlar için kullanabileceği alanı daraltıyor. Faiz yükü arttıkça hükümetin yeni harcamaları karşılamak için vergi gelirlerini artırma ya da harcamaları sınırlama ihtiyacı da büyüyor. Bu nedenle 2027 bütçesinin Meclis'teki görüşmelerinde faiz giderleri, muhalefetin ve ekonomistlerin en çok tartışacağı başlıklardan biri olmaya aday.