Süresiz Nafakada Yeni Dönem Kapıda! Mevcut Ödemeler de Değişebilir

Boşanmış yüz binlerce kişiyi doğrudan ilgilendiren süresiz nafaka uygulamasında değişiklik kapıda. Anayasa Mahkemesi'nin 30 Eylül'de verdiği kararın ardından gözler hükümetin hazırladığı yeni modele çevrildi. Önümüzdeki günlerde Meclis gündemine gelmesi beklenen düzenlemede nafaka ödemelerine süre sınırı getirilmesi, hâkimlere geniş takdir yetkisi tanınması ve hâlihazırda devam eden nafaka yükümlülükleri için geçiş hükümleri uygulanması öngörülüyor.

Nafaka süresi evlilik süresine bağlanıyor

Süresiz nafaka, uzun süredir boşanmış erkeklerin ve boşanmış biriyle evlenen kadınların en çok şikâyet ettiği konuların başında geliyor. Avukat Mustafa Zafer'in aktardığı bilgilere göre yeni düzenlemede nafaka süresinin en az 3 yıl olması planlanıyor. Evliliğin başladığı tarihten boşanma davasının açıldığı tarihe kadar 10 yıl geçmişse, nafaka alacaklısına yapılacak ödemelerin en fazla 5 yıl sürmesi öngörülüyor. Böylece ödeme süresi, evliliğin ne kadar sürdüğüne göre şekillenecek.

Hâkime geniş takdir yetkisi

Zafer, düzenlemeyle hâkimlere son derece geniş bir değerlendirme alanı tanınacağını vurguladı. Yeni modelde hâkimlerin, özellikle kadının sosyoekonomik durumunu göz önünde bulundurarak nafaka sürecinde esneklik sağlayabilmesi bekleniyor. Nafaka süresi dolduğunda geçimini sağlamakta zorlanacak kişiler için gerektiğinde devlet yardımının devreye girmesi de planlanıyor. Yani süre sınırı getirilirken, ekonomik açıdan kırılgan durumdaki kişilerin tamamen desteksiz kalmaması amaçlanıyor.

Mevcut nafaka ödemeleri ne olacak?

Düzenlemenin en çok merak edilen yanı, yalnızca yeni boşanmalarla sınırlı kalmaması. Hazırlanan modelin hâlihazırda ödenmekte olan nafakaları da kapsaması gündemde. Bunun için geçiş hükümlerinin devreye alınması öngörülüyor.

Avukat Zafer, örnek vererek süreci şöyle anlattı: 10 yıl süren bir evlilikte nafaka süresinin 5 yıl olarak belirlenmesi ve düzenlemenin bu şekilde yasalaşması halinde, geçiş hükümleriyle birlikte nafaka borçlusunun 1 yıl daha ödeme yaparak yükümlülüğünden kurtulması öngörülüyor. Mevcut ödemelerin hangi koşullarda ve hangi takvimle sona ereceği ise kanunun son hâliyle netleşecek.

Anayasa Mahkemesi kararı neden önemli?

Türk Medeni Kanunu'nda yoksulluk nafakası için bir süre sınırı bulunmuyordu. Bu nedenle bazı kişiler boşanmadan sonra on yıllarca nafaka ödemek zorunda kalıyordu. Anayasa Mahkemesi'nin 30 Eylül'de verdiği karar, bu uygulamanın yeniden düzenlenmesinin önünü açtı. Yeni yasal düzenleme yapılana kadar mevcut kurallar uygulanmaya devam ediyor.

Nafaka ödeyenler ve alanlar şimdi ne yapmalı?

Düzenleme henüz yasalaşmadığı için mevcut mahkeme kararlarıyla belirlenen nafaka yükümlülükleri aynen devam ediyor. Nafaka borçlularının ödemeyi kendiliğinden kesmesi, icra takibi ve faiz gibi yeni mağduriyetlere yol açabilir. Uzmanlar, nafaka borçlusu ya da alacaklısı olanların kanunun Meclis'ten nasıl geçeceğini takip etmesini, yasalaşma sonrasında ise kendi durumları için bir avukattan hukuki destek almasını öneriyor.

Nafaka alan ve başka bir geliri bulunmayan kişilerin de olası süre sınırına karşı hazırlıklı olması önem taşıyor. Yeni modelde öngörülen devlet desteğinin kapsamı ve şartları henüz açıklanmadı. Bu kişilerin sosyal yardımlaşma vakıflarının mevcut desteklerinden ve İŞKUR'un iş ve meslek edindirme programlarından nasıl yararlanabileceklerini araştırmaları faydalı olabilir.

Nafaka miktarı da yeniden değerlendirilebilir

Mevcut sistemde de tarafların ekonomik durumunda önemli bir değişiklik olduğunda nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması için dava açılabiliyor. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi ya da evlilik dışı birlikte yaşaması gibi durumlarda nafaka kendiliğinden ya da mahkeme kararıyla sona erebiliyor. Yeni düzenleme bu kurallara süre sınırını da ekleyecek.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girer?

Yeni modelin önce kanun teklifi olarak Meclis'e sunulması, ilgili komisyonda görüşülmesi ve ardından Genel Kurul'da kabul edilmesi gerekiyor. Kanun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek ve geçiş hükümleri de bu tarihten itibaren işlemeye başlayacak. Teklif metni Meclis'e sunulduğunda süre sınırları, devlet desteğinin şartları ve mevcut nafakalara uygulanacak takvim kesinlik kazanacak. O güne kadar kamuoyunda konuşulan rakamların taslak niteliğinde olduğu unutulmamalı.