Vatandaşlık Maaşında Takvim Çıktı! 2,5 Milyon Haneye Kira ve Gıda Desteği

Dar gelirli ailelerin merakla beklediği "vatandaşlık maaşı" için hazırlıklar sürüyor. Resmi adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olan uygulamanın taslağında, ilk etapta 2,5 milyon haneye ulaşılması ve toplam 1,5 trilyon TL destek sağlanması öngörülüyor. Sistemde herkese aynı tutarın ödenmesi yerine, hanenin geliri ve ihtiyaçları dikkate alınarak kira, gıda, enerji ve çocuk desteği gibi farklı kalemler verilmesi planlanıyor.

Kimler yararlanabilecek?

Taslağa göre destekten yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin, en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL'nin altında olması gerekiyor. Bu tutarın üzerinde geliri bulunan hanelere ödeme yapılması öngörülmüyor. Sistemin emeklileri de kapsaması, özellikle yaşlılar ile sürekli hastalığı bulunan ve bakıma muhtaç kişilerin öncelikli gruplar arasında yer alması planlanıyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: Değerlendirmede kişinin tek başına kazancı değil, aynı hanede yaşayanların toplam geliri esas alınacak. Yani evde çalışan birden fazla kişi varsa gelirler toplanarak hesaplanacak.

Hangi yardımlar verilecek?

Yeni sistemde yalnızca nakit para değil, ailelerin temel ihtiyaçlarına yönelik farklı destek kalemleri gündemde. Taslakta öne çıkan yardımlar şöyle:

• Konut desteği: Elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak giderleri için yardım.
• Kira yardımı: Özellikle kira yükünün ağır olduğu büyükşehirlerde yaşayan ihtiyaç sahiplerine.
• Gıda yardımı: Hanenin temel beslenme ihtiyacına yönelik ödeme ya da destek.
• Çocuk yardımı: Çocuklu ailelerin giderlerine katkı.
• Fatura desteği: Düzenli abonelik faturalarının hafifletilmesi.

Örneğin kira ödeyen ve başka geliri olmayan bir haneye öncelikle kira yardımı, Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk illerde yaşayan ailelere ise doğal gaz ve enerji desteği verilebilecek. Bir hanenin aynı anda birden fazla kalemden yararlanması mümkün olacak, ancak toplam ödemenin belirlenecek sınırı aşmaması öngörülüyor.

Gelir nasıl tespit edilecek?

İhtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verilerinden yararlanılacak. Taslağa göre SGK kayıtları ve maaş bilgileri, Gelir İdaresi verileri, banka hesap hareketleri, tapu kayıtları, hanenin kira ödeyip ödemediği, çocuk sayısı, tek başına yaşama ve sürekli bakım ihtiyacı gibi bilgiler değerlendirmeye alınacak. Böylece kapı kapı dolaşmaya gerek kalmadan mevcut kayıtlar üzerinden tespit yapılması hedefleniyor.

Başvuru nasıl yapılacak?

Taslakta başvuruların kurulacak merkezi bir sistem üzerinden, e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması öngörülüyor. Başvurular belirlenen kriterlere göre elektronik olarak değerlendirilip otomatik sonuçlandırılacak. Ancak başvuru ekranının ne zaman açılacağı ve istenecek belgeler henüz netleşmiş değil. Şu an için başvuruların başladığına dair resmi bir duyuru bulunmuyor; mevcut sosyal yardımlara yapılan başvurular da yeni sisteme otomatik başvuru anlamına gelmiyor.

Ödemeler karta yatacak

Hak kazananlar için özel bir "vatandaşlık maaşı kartı" çıkarılması planlanıyor. Desteklerin bir bölümü nakit olarak çekilebilecek, gıda ve temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlar ise kartla indirimli şekilde alınabilecek. Hanelerin gelir durumu her ay kontrol edilecek; gelir artıp şartlar ortadan kalkarsa hane sistemden çıkarılacak.

Takvim: Önce pilot iller

Uygulamanın tüm ülkede bir anda başlaması yerine önce pilot illerde denenmesi planlanıyor. Taslak takvime göre pilot iller Aralık 2026'ya kadar belirlenecek, ilk ödemelerin 2027'nin ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor. Pilot uygulamanın sonuçları değerlendirildikten sonra sistemin 2027 içinde tüm illere yaygınlaştırılması planlanıyor. Yasal altyapı için Meclis'e bir kanun teklifi sunulması da gündemde.

Mevcut yardımlar ne olacak?

Bugün devletin sosyal yardım sisteminde 67 ayrı yardım kalemi bulunuyor. 2026 yılı için sosyal yardımların toplam tutarı 917 milyar TL olarak belirlenmiş durumda. GETAD ile bu desteklerin hanelerin ihtiyacına göre birbirini tamamlayan bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor. Vatandaşların aracılara ücret ödememesi ve yalnızca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile e-Devlet'ten yapılacak resmi duyuruları takip etmesi öneriliyor.