Faizsiz Ev ve Araba Sisteminde Patlama! Hacim 1,2 Trilyon TL'yi Aştı

Yüksek kredi faizleri karşısında ev ya da araba sahibi olmanın yolunu arayanların ilgisi, faizsiz ve peşinatsız finansman modeline kaydı. İLKE Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi'nin (İKAM) yayımladığı "Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025"e göre, konut ve araç edinmek isteyenlere katılım esaslı finansman sağlayan tasarruf finansman şirketleri geçen yılın en hızlı büyüyen alanı oldu. Sektörün işlem hacmi bir yılda üç buçuk katına çıkarak 1,2 trilyon lirayı aştı.

Rakamlarla büyüme

Rapora göre tasarruf finansman sektörünün toplam işlem hacmi 2025'te yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Aktif büyüklük yüzde 251,1 artışla 323 milyar liraya, net kâr ise 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya yükseldi. Müşteri sayısı yüzde 117 artışla 1,15 milyonu geçerken, sektördeki şirket sayısı 9'a, şube sayısı 654'e çıktı.

Sistem nasıl işliyor?

Tasarruf finansman modelinde katılımcılar, bir şirketle sözleşme imzalayarak belirli bir süre boyunca düzenli taksit ödüyor. Belirlenen birikim seviyesine ve sözleşme şartlarına ulaşıldığında şirket, konut ya da araç alımı için finansman sağlıyor; kalan tutar ise taksitlerle ödenmeye devam ediyor. Modelde faiz yerine organizasyon ücreti adı verilen bir hizmet bedeli alınıyor. Peşinat zorunluluğunun olmaması ve faiz uygulanmaması, sistemi özellikle birikimi az olan ve banka kredisine erişmekte zorlanan dar ve orta gelirli aileler için cazip hale getiriyor.

Sektör, yasal düzenlemenin ardından Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) denetim ve gözetimi altında faaliyet gösteriyor. Bu nedenle sistemden yararlanmak isteyenlerin yalnızca BDDK'dan faaliyet izni almış şirketlerle çalışması büyük önem taşıyor.

Katılım bankacılığı da büyüdü

Raporda katılım bankalarına ilişkin veriler de yer aldı. Katılım bankalarının toplam aktifleri yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya, topladıkları fonlar 2,8 trilyon liraya çıktı; toplam net kâr 85,6 milyar liraya ulaştı. Aynı dönemde takipteki alacaklar yüzde 155 artarak 42,4 milyar liraya yükseldi. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e çıktı. Bireysel emeklilik sisteminde toplam fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaşırken bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluştu.

Uzman uyarısı: Nominal büyümeye dikkat

İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, katılım finans ekosisteminin bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir yapıya dönüştüğünü belirtirken, yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının ihtiyatla değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Öner, önümüzdeki dönemde asıl önemli olanın niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesi olduğunu söyledi.

Sözleşme imzalamadan önce bunlara bakın

• Organizasyon ücreti: Faiz olmasa da alınan hizmet bedelinin toplam maliyete etkisini hesaplayın.
• Teslim süresi: Ev ya da aracın hangi koşulda ve ne zaman teslim edileceğini sözleşmede net olarak görün.
• Cayma ve fesih şartları: Vazgeçmeniz halinde ödediğiniz tutarın ne kadarının, ne zaman iade edileceğini öğrenin.
• Lisans kontrolü: Şirketin BDDK'dan faaliyet izni olup olmadığını kontrol edin.
• Taksit planı: Teslimattan sonraki taksitlerin bütçenizi zorlamayacağından emin olun.

Uzmanlar, faizsiz modelin herkes için en uygun seçenek olmadığını, kısa sürede konuta ya da araca ihtiyaç duyanlar için teslim süresinin belirleyici olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle banka kredisi, katılım bankası finansmanı ve tasarruf finansman seçeneklerinin toplam maliyet ve süre açısından karşılaştırılması öneriliyor.

Kimler için uygun bir seçenek?

Tasarruf finansman modeli, düzenli geliri olan ancak peşinat biriktirmekte zorlanan, faizli krediyi tercih etmeyen ya da banka kredisi için gereken gelir şartlarını karşılayamayan kişilerin ilgisini çekiyor. Taksitlerin birikim döneminde düzenli ödenmesi gerektiği için gelirinde dalgalanma yaşayanların aylık ödeme planını dikkatle yapması gerekiyor. Ödemelerin aksaması, teslim tarihinin gecikmesine ya da sözleşmenin feshine yol açabiliyor. Bu nedenle sözleşmeyi imzalamadan önce tüm maddelerin okunması ve anlaşılmayan noktaların yazılı olarak sorulması, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçiyor.